Ng mtpono
I ēnei tau kua mahue ake nei, i te mahi te Rōpū Kāwanatanga ā-ipurangi i te taha o te whānuitanga o ngā rōpū me ngā tari whakahaere tūmatanui, kia mōhiotia ai he aha pea te pānga o tēnei mea te whakapononga ā-ipurangi mō ngā tāngata o Aotearoa e mahi tahi ana ki ngā tari Kāwanatanga. Kua tirohia e mātou ko ēhea o ngā ratonga i horaina e ngā tari whakahaere a te kāwanatanga i Aotearoa e whakahau ana, ka whakahau pea ā tōna wā rānei, i te whakaponongatanga ā-ipurangi. Kua oti hoki te rangahau e mātou ngā tauira o tāwāhi mō te kāwanatanga me ngā ratonga umanga.
Ka āhei anō hoki koe te kōrero pukapuka mō ēnei mahi i te pae tukutuku mō te kāwanatanga ā-ipurangi (www.e-government.govt.nz/authentication/). Nā ēnei mahi, ka whakaritea e te Rūnanga Matua o Te Kāwanatanga i te marama o Aperira 2002 tētahi kāpuinga mātāpono kaupapa here, hei ārahi i te whanaketanga o te whakapononga ā-ipurangi.
He mātāpono kaupapa here mō te whakapononga ā-ipurangi
Noho haumaru o te kōrero
- me whakanoho mai he tikanga tiaki i ngā pārongo a te iwi, a te Karauna hoki.
Te Tika
- he whakarite tikanga kia noho ai te kaupapa whakapononga e whakaarotia ana hei kaupapa tika ki te hunga tērā pea ka whakapā mai, he kaupapa e aronui ana ki ngā hiahia rerekē o te tangata, ki ngā hiahia hou ka ara ake i ngā paearu o te ahumahi rorohiko e puta ake ana, he kaupapa hoki e kore ai e whakatūria he maioro hou i raro i ana whakahaere.
Ko te tiaki i te matatapu
- he whakarite kia tiakina te matatapu o te tangata i raro i ngā tikanga hou mō te whakapononga ā-ipurangi.
Ko te kaupapa Kāwanatanga-torowhānui
- me whakatūtika ngā āwangawanga o te iwi nui tonu me ngā tari whakahaere i tētahi taha, me ngā hua o te whakaōrite i tētahi taha, otirā me hora whakaritenga e tika ai te utu, mō ngā painga ka puta.
He haratau ngā whakaritenga
- kia kaua e tiketike rawa te āhua o ngā rāwekeweke hou, inā hoki te āhua pāpaku o ngā mahi whakapononga mō te tini o ngā hokohoko kāwanatanga ki te tangata [G2P].
Whakaae noa
- me whakarite tikanga kia āhei ai te iwi whānui ki te whakapononga i a rātou, otiia kia taea e rātou te mahi noa iho i ā rātou hokonga i waho i te ipurangi mehemea koirā te hiahia, ā, kia kaua hoki e whakararua me ka pērā kē te mahi. Ahakoa rā tēnei, e kore e taea e te tangata te mahi i ngā hokonga matatapu ā-ipurangi 'G2P', ki te kore e whāia ngā tikanga whai mana mō te whakapononga.
He mātāpono whakatinana mō te whakapononga ā-ipurangi
Aronui ki te kaitango
- me whakapau kaha kia kitea he tikanga haratau, ngāwari ki te tango, iti noa te whakararu ā-noho.
He tikanga tūturu tonu
- me hora tikanga tūturu tonu, engari kia āhua tāwariwari, kia taea ai te whakauru i ngā rerekētanga, i ngā momo hokonga maha o tēnei wā, me ērā ka kitea ā ngā rā kei te heke mai.
Te taea o te utu me te whakawhirinaki atu
- me āta whakarite kia noho he tikanga haratau ka taea te utu, ka taea hoki te whakawhirinaki atu mā te iwi nui tonu, me ngā tari whakahaere a te kāwanatanga.
Hangarau kūpapa
- me whakarite kia whiriwhiria te matahuhuatanga o ngā whiringa hangarau, ā, i ngā wā katoa e taea ai kia kaua hoki e 'kāwhakina ngā painga e te kaihoko atu'.
He kaupapa kaupare i te mōrearea
- he whakarite kaupapa i runga i te tūturutanga o te whakapono mō te pupuri i te tuakiri me ngā pārongo whaiaro.
Te hāngai ki te ture
- kia hāngai tonu te tikanga ki ngā ture whai pānga, tae atu ki ngā ture mō te matatapu me nga whāinga tika o te tangata.
Kia ū ki ngā tikanga pūmau o te ture
- ko ngā whakawhitinga i waenganui i ngā taha e rua me here ki ngā tikanga pūmau o te ture.
Kāore e taea te wewete
- Me āta whakaaro mō ngā tikanga whakakāhore i te wetekanga mō ngā hokonga e tika ana, hei mea tēnei e kauparea rawatia ai ngā mahi a ngā kaihoko e hoki mai ana ki te whakakāhore i tā rātou whakaae ki te hoko.
Kia ōrite ngā tikanga ki ētahi atu mahi pēnei
- kia āhua rite tonu ngā whakaritenga whakapononga ki ērā atu mahi pēnei e kawea ana ināianei, kāpā ia ngā wāhanga, nā te āhua o te hokonga ka tino rerekē te mōrearea.
[ Previous | Next ]

